ปัญหาพระวรสารสหทรรศน์เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ระหว่างพระวรสารสหทรรศน์ (มัทธิว มาระโก และลูกา) และจัดการกับคำถามพื้นฐานที่ว่า: คำอธิบายใดดีที่สุดสำหรับความคล้ายคลึงและความแตกต่างทางตัวบทระหว่างมัทธิว มาระโก และลูกา? จากหลักฐานของพระวรสารสหทรรศน์ คำถามนี้สามารถแบ่งออกเป็นคำถามย่อยๆ จำนวนหนึ่ง ซึ่งสามารถกำหนดขึ้นได้โดยอาศัยพื้นฐานของคำอธิบายที่ได้รับการยอมรับมากที่สุด นั่นคือ สมมติฐานสองแหล่งข้อมูล (สมมติฐานสองแหล่งข้อมูล - two-source hypothesis) (ดู 2.6 ด้านล่าง)
1. หลักฐานทางพระวรสารสหทรรศน์ (The Synoptic Evidence)
2. คำอธิบายที่ถูกนำเสนอ (The Proposed Explanations)
3. ข้อมูลเชิงลึกจากจิตวิทยาปริชาน (Insights from Cognitive Psychology)
4. บทสรุป (Conclusion)
1. หลักฐานทางพระวรสารสหทรรศน์
(The Synoptic Evidence)
1.1 ความคล้ายคลึงและความแตกต่างในด้านเนื้อหา
(Similarities and Differences in Content)
1.1.1 ธรรมประเพณีคู่ขนาน
ของพระวรสารสหทรรศน์
(The Synoptic Parallel Traditions)
"ธรรมประเพณีร่วมสาม" (triple tradition - TT) อ้างถึงเนื้อหาที่พระวรสารสหทรรศน์ทั้งสามฉบับมีร่วมกัน นอกจากนี้ยังมี "ธรรมประเพณีคู่ขนาน" (double tradition - DT) อีกสามประเภทที่แตกต่างกัน ซึ่งมีเพียงพระวรสารสหทรรศน์สองในสามฉบับเท่านั้นที่มีเนื้อหาทับซ้อนกัน เมื่อนำมารวมกัน ธรรมประเพณีร่วมสามและธรรมประเพณีคู่ขนานของพระวรสารสหทรรศน์สองฉบับ อาจเรียกว่า "เนื้อหาที่มีร่วมกัน" (common material - CM) นอกจากนี้ พระวรสารสหทรรศน์แต่ละฉบับยังมีเนื้อหาพิเศษของตนเอง (Sondergut) ซึ่งไม่มีส่วนคู่ขนานในพระวรสารอีกสองเล่ม ธรรมประเพณีร่วมสามมีปริมาณประมาณสามในสี่ของพระวรสารนักบุญมาระโก และประมาณหนึ่งในสามของพระวรสารนักบุญมัทธิวและลูกาตามลำดับ ธรรมประเพณีคู่ขนานที่สำคัญที่สุดประกอบด้วยส่วนที่มีเพียงมัทธิวและลูกาเท่านั้นที่ดำเนินเนื้อหาไปคู่ขนานกัน ซึ่งมีปริมาณประมาณหนึ่งในห้าของพระวรสารเหล่านี้
1.1.2 ลักษณะที่มีรายละเอียดของมาระโก
(The Detailed Nature of Mark)
แม้ว่าโดยรวมแล้วพระวรสารนักบุญมาระโกจะสั้นกว่าพระวรสารนักบุญมัทธิวและลูกามาก แต่เรื่องเล่า (pericopes) เดี่ยวๆ ของมาระโกมักจะยาวกว่าเรื่องเล่าคู่ขนานที่มัทธิวและลูกานำเสนอ ในเนื้อหาที่มาระโกมีร่วมกับมัทธิว ตัวบทของมาระโกมีความยาวมากกว่าประมาณ 2,000 คำ ในเนื้อหาที่มาระโกมีร่วมกับลูกา ตัวบทของลูกามีความสั้นกว่าประมาณ 1,500 คำ โดยทั่วไปแล้ว รายงานของมาระโกเกี่ยวกับเหตุการณ์เดียวกันจะมีรายละเอียดมากกว่าบันทึกที่เสนอโดยมัทธิวและลูกา
1.2 ความคล้ายคลึงและความแตกต่างในด้านลำดับเหตุการณ์
(Similarities and Differences in Order)
ลำดับของประโยค เรื่องเล่า และคำศัพท์ในเนื้อหาที่มีร่วมกันของพระวรสารสหทรรศน์นั้นโดยทั่วไปแล้วจะเหมือนกัน อย่างไรก็ตาม กรณีนี้ไม่ได้เป็นความจริงกับธรรมประเพณีคู่ขนานของมัทธิวและลูกา มีเพียงประมาณสองในห้า (40%) ของเรื่องเล่าที่มีเพียงมัทธิวและลูกาเท่านั้นที่มีร่วมกัน ที่ถูกนำเสนอในลำดับเดียวกัน
1.3 ความคล้ายคลึงและความแตกต่างในด้านถ้อยคำ
(Similarities and Differences in Wording)
1.3.1 ค่าเฉลี่ยความสอดคล้องกันของถ้อยคำ
(The Average Verbal Agreement)
แม้ว่าเนื้อหาในส่วนที่มีร่วมกันของพระวรสารสหทรรศน์จะมีความคล้ายคลึงกันมาก แต่ค่าเฉลี่ยความสอดคล้องกันของถ้อยคำระหว่างตัวบทคู่ขนานของพระวรสารสหทรรศน์มีเพียง 40-50% เท่านั้น ในขณะที่เนื้อหาที่มีร่วมกันของมัทธิวและมาระโกมีจำนวนประมาณ 8,600 คำสำหรับมัทธิว หรือ 10,500 คำสำหรับมาระโก แต่มีเพียงประมาณ 4,200 คำของเนื้อหาที่มีร่วมกันเท่านั้นที่เหมือนกัน—นั่นคือ 50% สำหรับมัทธิว และ 40% สำหรับมาระโก (ดูภาพที่ 1)
ภาพที่ 1. ความสอดคล้องกันของถ้อยคำระหว่างพระวรสารสหทรรศน์ทีละสองฉบับ
(นับเป็นจำนวนคำ)
ในขณะเดียวกัน การปรับปรุงรูปแบบการเขียนของมัทธิวและลูกาเมื่อเทียบกับพระวรสารนักบุญมาระโกนั้นมีเพียงเล็กน้อยและไม่สอดคล้องกันเลย ด้วยเหตุนี้ ความแตกต่างหลายประการระหว่างพระวรสารสหทรรศน์จึงไม่เกี่ยวข้องกับเนื้อหาหรือรูปแบบการเขียน หากมาระโกถูกเขียนขึ้นก่อน และหากมัทธิวและลูกาเปลี่ยนแปลงเนื้อหาและปรับปรุงรูปแบบจากแหล่งข้อมูลที่เป็นลายลักษณ์อักษรของตนเพียงเล็กน้อย เหตุใดพวกท่านจึงปรับแก้ถ้อยคำถึงประมาณ 50%?
1.3.2 ความไม่สม่ำเสมอของความสอดคล้องกันของถ้อยคำ
(The Inconsistency of the Verbal Agreement)
ปริมาณความสอดคล้องกันของถ้อยคำในเรื่องเล่า (pericopes) คู่ขนานต่างๆ มีความแตกต่างกันอย่างมาก ตัวเลขความสอดคล้องกันของถ้อยคำในเรื่องเล่าคู่ขนานเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 40-50% ในตัวบทคู่ขนานบางตอน มีถ้อยคำที่เหมือนกันเพียง 10% หรือ 20% ในขณะที่เรื่องเล่าอื่นๆ ของพระวรสารสหทรรศน์ ความสอดคล้องกันของถ้อยคำมีสูงถึง 80% หรือแม้แต่ 90% สิ่งนี้เห็นได้ชัดเจนเป็นพิเศษในธรรมประเพณีคู่ขนานของมัทธิวและลูกา (ดูภาพที่ 2)
ภาพที่ 2. ความสอดคล้องกันของถ้อยคำ
ในธรรมประเพณีคู่ขนานของมัทธิวและลูกา (เนื้อหาแบบ Q)
ดังนั้น หากมัทธิวและลูกาคัดลอกมาจากแหล่งข้อมูลที่เป็นลายลักษณ์อักษร เหตุใดพวกท่านจึงไม่ถอดความจากตัวบทต้นทางให้มีความสอดคล้องกันมากกว่านี้? สิ่งใดเป็นแรงจูงใจให้พวกท่านเปลี่ยนรูปแบบการเขียนใหม่จากเรื่องเล่าหนึ่งไปยังอีกเรื่องเล่าหนึ่ง?
1.3.3 ความสอดคล้องกันของถ้อยคำ
ที่สูงกว่าค่าเฉลี่ยในพระดำรัสของพระเยซูเจ้า
(The Above-Average Verbal Agreement in the Words of Jesus)
ค่าเฉลี่ยความสอดคล้องกันของถ้อยคำในเนื้อหาที่มีร่วมกันของมัทธิวและมาระโกอยู่ที่ 49% (เมื่อเทียบกับมัทธิว) ทว่าในขณะที่มาระโกมีถ้อยคำที่สอดคล้องกับมัทธิวเพียง 43% ในส่วนของเนื้อหาเชิงบรรยาย (narrative material) ความสอดคล้องกันของถ้อยคำในส่วนที่เป็นเนื้อหาพระดำรัส (speech material) กลับมีถึง 59% หากคำนวณโดยเทียบกับมาระโก ตัวเลขจะอยู่ที่ 50% สำหรับความสอดคล้องกันของถ้อยคำในส่วนที่เป็นเนื้อหาพระดำรัส ตรงกันข้ามกับ 34% สำหรับความสอดคล้องกันของถ้อยคำในส่วนที่เป็นเนื้อหาเชิงบรรยาย ผลลัพธ์สำหรับความสอดคล้องกันของถ้อยคำระหว่างมาระโกและลูกาก็มีความคล้ายคลึงกัน หากมัทธิวและลูกาคัดลอกมาจากแหล่งข้อมูลที่เป็นลายลักษณ์อักษร เหตุใดพวกท่านจึงไม่คัดลอกตัวบทจากแหล่งข้อมูลที่เป็นลายลักษณ์อักษรของตนให้มีความสอดคล้องกันมากกว่านี้? นอกจากนี้ เหตุใดพวกท่านจึงไม่คัดลอกถ้อยคำในพระดำรัสของพระเยซูเจ้าให้มากกว่า 40-60% (ดูภาพที่ 3)?
ภาพที่ 3. ความสอดคล้องกันของถ้อยคำในเนื้อหาพระดำรัส
ที่มีร่วมกันของพระวรสารสหทรรศน์
1.3.4 ความสอดคล้องกันเล็กน้อย
(The Minor Agreements)
ในธรรมประเพณีร่วมสาม มัทธิวและลูกามีคำที่ใช้ร่วมกันและร่วมกับมาระโกประมาณ 1,850 คำ (ความสอดคล้องกันร่วมสาม) ในขณะเดียวกัน มัทธิวและลูกามีคำที่ตรงกันแต่ขัดแย้งกับมาระโกเกือบ 650 คำ (สิ่งที่เรียกว่า ความสอดคล้องกันเล็กน้อย) หากมัทธิวและลูกาคัดลอกพระวรสารนักบุญมาระโกโดยเป็นอิสระต่อกัน เหตุใดพวกท่านจึงมีความสอดคล้องกันทางถ้อยคำที่ขัดแย้งกับตัวบทของมาระโกถึงกว่า 600 คำ?
